Parentale burn-out: waarom zoveel ouders uitgeput raken (en waarom het niet jouw schuld is)
"Ik hou zielsveel van mijn kinderen, maar soms wil ik gewoon even weg."
Ze schrikt van haar eigen woorden.
Niet omdat ze niet waar zijn.
Maar omdat ze denkt dat ze ze eigenlijk niet zou mogen voelen.
In mijn spreekkamer zie ik haar opluchting wanneer ik zeg:
"Ik denk dat heel veel ouders dit herkennen."
Ze begint te huilen.
Niet omdat het probleem daarmee opgelost is.
Maar omdat iemand eindelijk begrijpt hoe zwaar het soms is.
Wanneer ouderschap alleen nog energie kost
De afgelopen jaren zien we een duidelijke ontwikkeling.
Steeds meer ouders lopen vast.
Niet omdat ze hun kinderen niet graag zien.
Niet omdat ze tekortschieten.
Maar omdat ze structureel meer geven dan er terugkomt.
Recent onderzoek van onder andere de Erasmus Universiteit Rotterdam laat zien dat bijna 40 procent van de ouders klachten ervaart die passen bij een parental burn-out.
Dat zijn indrukwekkende cijfers.
Maar eerlijk gezegd verrassen ze me niet.
Als klinisch psycholoog zie ik dagelijks ouders die zich uitgeput voelen.
Ouders die niet meer kunnen opladen.
Ouders die voortdurend aanstaan.
En ouders die zichzelf afvragen waarom het hen niet lukt om "gewoon te genieten".
Wat is een parentale burn-out?
Parental burn-out is meer dan gewone vermoeidheid.
Want laten we eerlijk zijn: moe zijn hoort voor een groot deel bij het ouderschap.
Zeker wanneer je jonge kinderen hebt.
Parental burn-out ontstaat wanneer de balans tussen wat ouderschap van je vraagt en wat jij als ouder beschikbaar hebt langdurig verstoord raakt.
Wetenschappelijk onderzoek beschrijft vier kernkenmerken:
- extreme uitputting in de ouderrol
- emotionele afstand tot je kind(eren)
- het gevoel een minder goede ouder te zijn geworden
- een voortdurende overbelasting
Veel ouders beschrijven het alsof ze voortdurend in de overlevingsstand staan. Alsof er geen herstelmoment meer bestaat.
Het probleem is groter dan individuele draagkracht
Wat mij opvalt, is dat veel ouders denken dat het probleem bij henzelf ligt. Dat ze sterker zouden moeten zijn. Of beter georganiseerd. Denken dat ze minder gevoelig zouden moeten zijn. Maar als we vanuit psychologisch perspectief kijken, zien we iets anders. We zien ouders die proberen te functioneren in een samenleving waarin de druk steeds verder toeneemt.
De mentale belasting van ouderschap is enorm
Veel ouders denken bij belasting vooral aan praktische taken. Maar de grootste belasting zit vaak ergens anders. In het voortdurende denken. Het moeten onthouden. Het vele plannen. Alles telkens moeten regelen. In de psychologie noemen we dit ook wel de mental load.
De mentale verantwoordelijkheid die continu aanwezig is.
En dan kun je denken aan allerlei dingen als: de broodtrommels, de speelafspraken., de oudergesprekken, de verjaardagscadeautjes, de zwemles, de zorgen over je kind, de dingen die nog geregeld moeten worden. Het zijn niet alleen de taken die energie kosten. Het is vooral het nooit kunnen stoppen met eraan denken.
Waarom ouders zich steeds vaker overvraagd voelen
Vanuit de psychologie weten we dat stress niet alleen ontstaat door wat we doen. Maar ook door wat we denken dat er van ons verwacht wordt. En die verwachtingen zijn hoog. Misschien wel hoger dan ooit. Er is steeds meer druk gekomen. Zo meot je constant aanwezig zijn als ouder, succesvol zijn in je werk, gezond eten, voldoende bewegen., een sociaal leven onderhouden, je relatie aandacht geven. En ondertussen vooral genieten. Een hele to do lijst.
Veel ouders leven hierdoor met een voortdurend gevoel tekort te schieten. Niet omdat ze falen. Maar omdat de lat simpelweg onmogelijk hoog ligt.
De stille invloed van vergelijking
Wat we in de spreekkamer ook veel zien, is de invloed van sociale vergelijking. Niet alleen via sociale media., maar ook op het schoolplein of bij de sportclubs. Via nieuwsbrieven van school. Het lijkt soms alsof iedereen het beter doet. Alsof andere ouders het moeiteloos combineren. Terwijl we meestal alleen de buitenkant zien. En niet de uitputting die daarachter schuilgaat.
Waarom hulp vragen zo moeilijk is
Misschien is dit wel één van de meest pijnlijke onderdelen. Want hoewel veel ouders zich zorgen maken over de opvoeding, vraagt slechts een klein deel daadwerkelijk om hulp. Waarom?
Omdat er schaamte is. Omdat ouderschap nog steeds wordt gezien als iets dat je vanzelf zou moeten kunnen. Omdat veel ouders bang zijn dat hulp vragen betekent dat ze tekortschieten. Terwijl de psychologie ons juist iets anders leert.
Wil jij hulp bieden aan andere vrouwen, je verhaal delen of luisteren naar de uitdagingen, gedachten of gevoelens van andere moeders, neem dan een kijkje in onze community. Je ben hier meer dan welkom.
Mensen zijn sociale wezens. Kinderen opvoeden was nooit bedoeld als een individuele taak. We zijn gemaakt om dit samen te doen. Nogmaals het is niet voor niets "It takes a village ..."
Hoe herken je dat je richting een parentale burn-out beweegt?
Signalen die we vaak zien zijn:
- voortdurende vermoeidheid
- sneller geïrriteerd zijn
- minder plezier ervaren in het ouderschap
- emotioneel afstand voelen tot je kinderen
- het gevoel continu achter de feiten aan te lopen
- nergens meer echt van kunnen herstellen
- verlangen om alleen te zijn
- het gevoel dat alles te veel is
Herkenning van deze signalen is belangrijk. Niet om jezelf een label te geven. Maar om serieus te nemen wat je systeem probeert te vertellen.
Wat helpt?
1. Verlaag de lat
Onderzoek laat zien dat perfectionisme een belangrijke risicofactor is voor burn-out. Vraag jezelf daarom eens af: Welke verwachtingen zijn echt noodzakelijk? En welke verwachtingen heb ik mezelf opgelegd? Het helpt om van jezelf te weten welke impliciete verwachtingen een belangrijke rol spelen in jouw gedachtenwereld.
2. Zoek verbinding
Eén van de krachtigste beschermende factoren voor mentale gezondheid is sociale steun. Juist daarom geloven we bij YOINN zo sterk in de kracht van delen. In onze online community ontmoeten zwangeren en moeders elkaar rondom onderwerpen die vaak onbesproken blijven. Niet om oplossingen te geven. Maar om herkenning te bieden. En soms is dat precies wat nodig is.
3. Begrijp wat er psychologisch gebeurt
Veel ouders proberen zichzelf te veranderen. Terwijl inzicht vaak de eerste stap is. Wanneer je begrijpt waarom je reageert zoals je reageert, ontstaat er ruimte voor mildheid. Binnen YOINN helpen we vrouwen om de psychologie van het moederschap beter te begrijpen. Omdat mentale veerkracht niet begint bij harder werken. Maar bij beter begrijpen.
4. Neem signalen serieus
Je hoeft niet te wachten tot je volledig vastloopt. Sterker nog: hoe eerder je signalen herkent, hoe meer ruimte er is om bij te sturen. En dat is voor ons de reden geweest om YOINN te starten. Een plek waar je terecht kunt met je gedachten, gevoelens en uitdagingen. Een plek waar je steun kunt vinden, je verhaal kunt delen en een helpende hand kunnen bieden aan andere vrouwen. We hebben cursussen ontwikkeld die jou kunnen helpen om goed voor jezelf te leren zorgen, zodat je mentaal veerkracht in je moederschap leer staan. En twijfel je welke plek het best passend is bij jouw situatie, denk dan ook aan de mogelijheid van het kompasgesprek. Samen met jou staan we stil bij jouw situatie en onderzoeken we hoe we verandering kunnen brengen.
Vanuit het perspectief van YOINN
Misschien is dit wel de belangrijkste boodschap.
Parentale burn-out is niet alleen een individueel probleem. Het is ook een signaal van een samenleving waarin ouders veel dragen. Te veel soms. En juist daarom verdienen ouders meer steun, meer begrip en meer ruimte.
Want wanneer we investeren in ouders, investeren we uiteindelijk ook in kinderen. En de hoge lat doorbreken.
Tot slot
Als je jezelf herkent in dit verhaal, weet dan:
Je bent niet zwak.
Je faalt niet.
En je bent zeker niet de enige.
Misschien is je uitputting geen bewijs dat je tekortschiet.
Misschien is het een signaal dat je al heel lang ontzettend veel draagt.
En misschien hoef je dat niet langer alleen te doen. Deel je ervaring in de community of help andere vrouwen hun lat te verlagen.
